ویدیوی حکایت سلطان محمود غزنوی و ایاز ا مثنوی معنوی

مثنوی معنوی مولانا

مثنوی معنوی مولانا، گنجینه ای از آموزه های اخلاقی، عرفانی و فلسفی است. مولانا عشق واقعی را در مثنوی معنوی با استفاده از داستان، تمثیل و تعبیرهای عرفانی به تصویر می کشد. مولانا، بارها به وحدت و یگانگی عاشق و معشوق اشاره می کند. عاشق در سفر درونی خود باید از تعلقات دنیوی رها باشد تا بتواند به سوی کمال مطلق حرکت کند.

حکایت سلطان محمود غزنوی و ایاز از مثنوی مولانا

در روزگاران قدیم، در سرزمینی پهناور به نام غزنین، سلطانی مقتدر به نام محمود غزنوی زندگی می کرد. او پادشاهی عادل و قدرتمند بود. سلطان محمود، غلامی به نام ایاز داشت. ایاز، غلامی سیاه چهره بود که روحی بلند و دلی پاک داشت. ایاز به واسطه هوش و ذکاوتش مورد توجه خاص سلطان محمود قرار گرفته بود. سلطان محمود عاشق ایاز بود و بسیار به او اعتماد داشت. بنابراین، ایاز یار و همراه همیشگی سلطان محمود بود.

درباریان، وزیران و لشگریان سلطان محمود، چشم دیدن محبت سلطان به ایاز را نداشتند. بنابراین، آن ها به دنبال راهی برای خوار کردن ایاز نزد پادشاه بودند. آن ها مدتی ایاز را زیر نظر گرفتند تا بهانه ای برای خیانت او به سلطان بیابند. آن ها متوجه حجره ای در قصر شدند که ایاز هر روز به آنجا می رفت.

وزیران با خوشحالی و دسته جمعی به نزد سلطان محمود رفتند. آن ها به سلطان گفتند: “سلطان به سلامت باد. شما باید بسیار مراقبت نموده و به هر کسی اعتماد کامل نداشته باشید. چه بسا، نزدیک ترین شخص نیز به شما خیانت کند.” سلطان با تعجب پرسید: “بروید سر اصل مطلب. چه کسی به من خیانت کرده است؟”

وآن امیران خسیس قلب‌ساز   ***   این گمان بردند بر حجره ایاز

کو دفینه دارد و گنج اندر آن    ***   ز آینه خود منگر اندر دیگران

وزیران که به دنبال فرصت بودند، ادامه دادند: ” سرورم، شما خبر دارید که ایاز در قصر حجره ای دارد؟” سلطان پاسخ نه داد. یکی از درباریان با ناراحتی ادامه داد: “قربان، شما همه چیز را در اختیار این غلام بی همه چیز قرار دادید. اما، ایاز صورت واقعی خود را از شما پنهان نموده است. ایاز در قصر شما حجره ای دارد. او هر روز مخفیانه به دور از چشم همه به آنجا می رود. ایاز بر در حجره اش چندین قفل زده و جز خودش کسی نمی داند که آنجا چه خبر است.”

یکی دیگر از وزیران جلو آمد و گفت: “من حدس می زنم که ایاز سکه ها و جواهرات زیادی را از قصر دزدیده است. او این ثروت را برای روز مبادا در حجره اش مخفی نموده است.”

شاه را گفتند او را حجره‌ایست   ***   اندر آنجا زر و سیم و خمره‌ایست

راه می‌ندهد کسی را اندرو   ***   بسته می‌دارد همیشه آن در او

شاه فرمود ای عجب آن بنده را   ***   چیست خود پنهان و پوشیده ز ما

سلطان محمود خودش را هم رای درباریان نشان داد. او به درباریان گفت: “چگونه این ادعای خود را ثابت می کنید؟” آن ها از سلطان خواستند تا در ساعت معین که ایاز به حجره اش می رود، او را غافلگیر کنند.

شاه می‌دانست خود پاکی او   ***    بهر ایشان کرد او آن جست و جو

شاه را بر وی نبودی بد گمان   ***   تسخری می‌کرد بهر امتحان

سلطان محمود به ایاز اعتماد کامل داشت. سلطان محمود ایاز را به خوبی می شناخت و هیچ شکی به او نداشت. اما، او برای رهایی از دسیسه اطرافیان مجبور بود مطابق میل آن ها رفتار کند.

این نکردست او و گر کرد او رواست   ***   هر چه خواهد گو بکن محبوب ماست

هر چه محبوبم کند من کرده‌ام   ***   او منم من او چه گر در پرده‌ام

گر زنم صد تیغ او را ز امتحان   ***   کم نگردد وصلت آن مهربان

داند او که آن تیغ بر خود می‌زنم   ***   من ویم اندر حقیقت او منم

بنابراین، سلطان محمود برای آرام کردن درباریان به آن ها دستور داد که شبانه به حجره ایاز بروند.

پس اشارت کرد میری را که رو   ***   نیم‌شب بگشای و اندر حجره شو

هر چه یابی مر ترا یغماش کن   ***   سر او را بر ندیمان فاش کن

با چنین اکرام و لطف بی‌عدد   ***   از لئیمی سیم و زر پنهان کند

می‌نماید او وفا و عشق و جوش   ***   وانگه او گندم‌نمای جوفروش

هر که اندر عشق یابد زندگی   ***   کفر باشد پیش او جز بندگی

وفاداری و عشق واقعی برای سلطان محمود در رابطه اش با ایاز اهمیت بیشتری از ثروت و مقام داشت. بنابراین، به درباریان گفت که هر چه از زر و گوهر در حجره ایاز یافتند، برای خود بردارند.

مر شما را دادم آن زر و گهر   ***   من از آن زرها نخواهم جز خبر

این همی‌گفت و دل او می‌طپید   ***   از برای آن ایاز بی ندید

ایاز از پاپوشی که درباریان برایش دوخته بودند، بی خبر بود. از این رو، همچون شب های گذشته به سراغ حجره اش رفت. درباریان در همان لحظه از راه رسیده و او را غافلگیر کردند.

نیم‌شب آن میر با سی معتمد   ***   در گشاد حجره او رای زد

مشعله بر کرده چندین پهلوان   ***   جانب حجره روانه شادمان

درباریان از ایاز خواستند که در حجره را باز کند. ایاز در آغاز از گشودن در حجره اش سرباز زد. اما، در نهایت برای اجرای خواست پادشاه در را باز نمود. درباریان همه جای حجره را جستجو کردند. آن ها، حتی زمین را کندند تا شاید چیزی بیابند. اما، ایاز در حجره اش چیزی جز یک جفت کفش و پوستین کهنه نداشت.

بازگردان قصه عشق ایاز   ***   که آن یکی گنجیست مالامال راز

می‌رود هر روز در حجره برین   ***   تا ببیند چارقی با پوستین

درباریان سرافکنده و دست از پا درازتر به نزد سلطان محمود برگشتند. آن ها به پادشاه گزارش دادند که در حجره ایاز فقط یک جفت کفش و پوستین کهنه یافتند. سلطان محمود بسیار از یافته درباریان تعجب کرد. بنابراین، او از ایاز پرسید که چرا حجره اش را از چشم دیگران مخفی نموده در حالیکه چیزی در آنجا ندارد.

سر چارق را بیان کن ای ایاز   ***   پیش چارق چیستت چندین نیاز

ای ایاز این مهرها بر چارقی   ***   چیست آخر هم‌چو بر بت عاشقی

هم‌چو مجنون از رخ لیلی خویش   ***   کرده‌ای تو چارقی را دین و کیش

با دو کهنه مهر جان آمیخته   ***   هر دو را در حجره‌ای آویخته

چند گویی با دو کهنه نو سخن   ***   در جمادی می‌دمی سر کهن

ایاز در پاسخ گفت: “سرورم، این پوستین و کفش برای من بسیار ارزشمند است. من هر روز به اینجا می آیم و آنها را می پوشم. برای این که، آغاز و اصل خود را فراموش نکنم. من برده ای فقیر و بی چیز بودم. شما با محبت خود، من را به مقام و ثروت رساندید. من با نگاه کردن به این کفش و پوستین می خواهم چشم و گوش خود را باز نگه دارم. آدمی فقط زمانی آزاد و رها است که در بند مال و مقام و قدرت نباشد.”

لیک آدم چارق و آن پوستین   ***   پیش می‌آورد که هستم ز طین

ای ایاز از تو غلامی نور یافت   ***   نورت از پستی سوی گردون شتافت

حسرت آزادگان شد بندگی   ***   بندگی را چون تو دادی زندگی

مؤمن آن باشد که اندر جزر و مد   ***   کافر از ایمان او حسرت خورد

از منی بودی منی را واگذار   ***   ای ایاز آن پوستین را یاد دار

سلطان محمود از سخنان ایاز متأثر شد. سلطان با شرمندگی از شک درباریان در مورد ایاز از او عذرخواهی نمود. از آن روز به بعد، سلطان محمود و ایاز به دوستی عمیقی دست یافتند. سلطان محمود حتی بیشتر از قبل با ایاز با احترام و فروتنی رفتار می کرد.

اصطلاحات کاربردی زبان فارسی حکایت سلطان محمود غزنوی و ایاز

1. چشم دیدن کسی را نداشتن: دشمن کسی بودن
2. رفتن سر اصل مطلب: مقدمه چینی نکردن، خواسته خود را بدون حاشیه بیان کردن
3. دست از پا درازتر: به نتیجه نرسیدن کاری، به هدف خود نرسیدن، موفق نشدن
4. پاپوش برای کسی دوختن: پشت سر کسی به دروغ کاری انجام دادن، دسیسه کردن، سخن چینی کردن
5. سر باز زدن: انجام ندادن کاری، امتناع کردن

واژگان فارسی حکایت سلطان محمود غزنوی و ایاز

1. حکایت: داستان، قصه
2. پهناور: وسیع، گسترده
3. مقتدر: توانا، نیرومند
4. غلام: برده، کنیز
5. خوار کردن: کوچک شمردن، تحقیر
6. حجره: اتاق
7. دسیسه: نیرنگ، توطئه
8. چارق: پاپوش، کفش

پرسش و پاسخ حکایت سلطان محمود غزنوی و ایاز

بعد از شنیدن و خواندن حکایت سلطان محمود غزنوی و ایاز از دفتر پنجم مثنوی معنوی مولانا به پرسش های این درس در کامنت پاسخ دهید.

1. چرا سلطان محمود غزنوی به ایاز علاقه داشت؟
2. چه چیزی موجب حسادت درباریان به ایاز شده بود؟
3. ایاز در حجره خود چه چیزی پنهان کرده بود؟
4. به نظر شما چه چیزهایی در زندگی ارزش و اهمیت دارند؟
5. ایاز برای چه هر روز به حجره اش می رفت؟

ویدیوی حکایت سه پند گنجشک

متن حکایت سه پند گنجشک

در روزگاران قدیم، مردی در حال قدم زدن در بازار بود. آن مرد یک گنجشک زیبا را دید که در قفس بود. او تصمیم گرفت تا آن گنجشک را به قیمت یک سکه کم ارزش بخرد تا فرزندانش در خانه با آن پرنده زیبا بازی کنند و سرگرم شوند.

وقتی که به خانه برمی گشت، گنجشک شروع به سخن گفتن کرد و به مرد گفت: «پرنده کوچکی مثل من، برای تو ارزشی ندارد. ولی اگر من را آزاد کنی، سه پند ارزشمند به تو می دهم که می توانند زندگی تو را از این رو به آن رو تغییر دهند. دو تا از پندها را وقتی هنوز اسیر دست تو هستم به تو می گویم. ولی پند سوم که از همه مهمتر است را تنها وقتی به تو می گویم که من را آزاد کرده باشی و بر روی شاخه درختی نشسته باشم.»

آن مرد به فکر فرو رفت و با خود گفت: «این گنجشک که سخنگو هم هست، همه چیز را از بالا دیده و ظاهرا خرد والایی دارد. پس حتما به یک سکه ناچیز می ارزد که رهایش کنم و سه پند و نصیحت با ارزش از او بگیرم.»

مرد با اشتیاق شرط و شروط گنجشک را پذیرفت و از او خواست تا پندهایش را بگوید. گنجشک پاسخ داد: «اولین پند این است که اگر چیز با ارزشی را از دست دادی، اندوهگین نباش و غم نعمت از دست رفته را نخور. زیرا حتما این ضرب المثل را شنیده ایی که:

آنچه نپاید، دلبستگی را نشاید.

مرد که با دقت به سخنان گنجشک گوش می داد، از پند اول گنجشک خوشش آمد و از او خواست تا پند دوم را نیز به او بگوید. گنجشک در پاسخ گفت: «پند دوم آن است که اگر کسی حرف و نظر غیر ممکنی را به تو بگوید، اصلا به آن توجه نکن و فورا آن را فراموش کن.»

مرد که شیفته خرد و دانایی گنجشک شده بود، او را رها کرد تا پند سوم را هم با اشتیاق بشنود. گنجشک هم به سرعت پرواز کرد و بر روی شاخه بلندی نشست. گنجشک که خیالش از آزادی خود راحت شده بود، نفس عمیقی کشید و خندید. مرد از گنجشک خواست تا پند سوم را به او بگوید.

گنجشک با نیشخند به مرد گفت: «ای مرد نادان، پند سومی در کار نیست. تو اشتباه بزرگی کردی که گول من را خوردی و مرا رها کردی. در شکم من، دو گوهر ارزشمند وجود دارد که هر کدام 250 گرم وزن دارد. با فروش این دو گوهر، می توانستی ثروتمند شوی. ولی خوب دیگر دستت به این دو گوهر نخواهد رسید چون من تو را فریب دادم.»

چهره مرد با شنیدن این خبر، سرخ شد و از شدت خشم نمی دانست چه کار کند. مرد بینوا با صدای بلند گنجشک را ناسزا می گفت و لعن و نفرین می کرد. ولی پس از مدتی، با صدای آرامتری از گنجشک خواست: «حالا که دست من به آن دو گوهر ارزشمند نمی رسد، حد اقل پند سوم را به من بگو تا کمی خیالم آرام گیرد.»

گنجشک دانا در پاسخ گفت: «ای مرد نادان، پند اول من به تو این بود که اگر نعمتی را از دست دهی، غم فراوان نخوری و اندوهگین نشوی. در حالی که تو اکنون به خاطر از دست دادن آن دو گوهر، بسیار اندوهگین هستی. پند دوم من هم این بود که سخن محال و غیر ممکن را نپذیری. اما تو خیلی راحت گول حرف من را خوردی که در شکم من دو گوهر به وزن 500 گرم یا نیم کیلوگرم وجود دارد. مگر وزن پرنده کوچکی مثل من چقدر است که گوهری به وزن نیم کیلو در داخل شکم من جا بگیرد!»

گنجشک در ادامه گفت: «پس تو شایسته آن دو پند و اندرز نبودی. من هم پند سوم را به تو نخواهم گفت چون لیاقت آن را نخواهی داشت و حتما مثل دو پند اول، پند سوم را هم خیلی زود فراموش می کنی!»

سپس گنجشک از روی شاخه درخت پرید و از آنجا دور شد و در آسمان ناپدید گردید. مرد بینوا هم در حالی که چشم به آسمان دوخته بود، از نادانی خود خجالتزده شد و به فکر فرو رفت.

واژگان جدید حکایت سه پند گنجشک

1. بازار: جایی برای خرید و فروش کالا
2. پند: نصیحت، اندرز
3. اسیر: گرفتار، در بند
4. خرد والا: دانش زیاد
5. اندوهگین: غمگین، ناراحت
6. نپاید: دوام نداشته باشد
7. فورا: خیلی زود
8. شیفته: علاقه مند
9. گوهر: سنگ ارزشمند
10. ناسزا: دشنام، فحش
11. لعن و نفرین: بدخواهی برای دیگران
12. نعمت: چیزی که بسیار ارزشمند است
13. محال: غیر ممکن
14. شایسته: سزاوار، درخور، دارای لیاقت

پرسش های حکایت سه پند گنجشک

به پرسش های زیر درباره این داستان فارسی در قسمت کامنت گذاری پاسخ دهید.

1. چرا مرد تصمیم گرفت آن گنجشک را بخرد؟
2. شما از این داستان یا حکایت فارسی چه درسی می گیرید؟
3. آیا به نظر شما، پند سومی هم اصلا در کار بود؟
4. چرا مرد در این داستان، نماد یک انسان نادان است؟

مدرسه آنلاین زبان فارسی LELB Society با تدوین منابع آموزش زبان فارسی منحصر به فرد از جمله داستان های پندآموز و شنیدنی از ازوپ، کلیله و دمنه، مثنوی مولانا، شاهنامه فردوسی، گلستان سعدی و غیره، مجموعه ای بی نظیر برای آموزش زبان فارسی به غیر فارسی زبانان را گردآوری نموده است.

ویدیوی حکایت هجدهم گلستان سعدی: گنج بی ارزش

محتوای ساده حکایت هجدهم گلستان سعدی: گنج بی ارزش

شاهزاده ای ثروت فراوانی از پدر به ارث برد. شاهزاده دل بزرگ و دست گشاده ای داشت. او بی دریغ به نیازمندان بذل و بخشش می کرد.

بزرگی بایدت بخشندگی کن   ***   که دانه تا نیفشانی نروید

بخشندگی شاهزاده برای درباریان خوشایند نبود. برای همین، یکی از درباریان به نزد شاهزاده رفت و گفت: “سرورم، پادشاه این مال و ثروت را به زحمت اندوخته و آن را بر اساس مصلحت و نیاز خرج می کرد. این گنج ارزش زیادی دارد. پس، آن را با بذل و بخشش بر باد ندهید. اگر اتفاق بدی بیفتد یا دشمنان حمله کنند، شما به این پول و ثروت نیاز دارید.”

اگر گنجی کنی بر عامیان بخش   ***   رسد هر کدخدایی را برنجی

 شاهزاده با ناراحتی پاسخ داد: “من پادشاه این سرزمین شده ام تا دست نیازمند و ناتوان بگیرم. نه اینکه، بخورم و ثروتم را برای بازماندگان نگهداری کنم. مال و ثروت از بین می رود ولی یاد نیکو برجای می ماند.”

قارون هلاک شد که چهل خانه گنج داشت   ***   نوشیروان نمرد که نام نکو گذاشت

درس هایی از حکایت هجدهم گلستان سعدی

حکایت هجدهم از سیرت پادشاهان گلستان سعدی، داستانی آموزنده درباره ثروت، قناعت و ارزش بخشش است. این حکایت به ما می‌آموزد که ثروت واقعی در درون ما بوده که از دانش، فضیلت و قناعت سرچشمه می‌گیرد. در این داستان فارسی، شاهزاده به اطرافیان خود گوشزد می کند که دستگیری و کمک به دیگران از هر کسی، نام و یاد نیکو بر جای می گذارد.

علاوه بر آن، حکایت هجدهم گلستان سعدی به این موضوع نیز اشاره دارد که پول و دارایی را نباید بیهوده خرج کرد. در واقع مطابق ضرب المثل فارسی “پول علف خرس نیست”، خرج کردن و حتی بذل و بخشش نیز باید با تدبیر و عاقبت اندیشی باشد. ریخت و پاش بی مورد پول و اسراف کردن نیز نتیجه خوبی ندارد.

ضرب المثل های فارسی مرتبط با حکایت هجدهم گلستان سعدی

پول خوشبختی نمیاره

این اصطلاح فارسی به این موضوع اشاره دارد که پول و دارایی ارزش معنوی ندارد. ثروت به تنهایی نمی تواند احساس خوشبختی در کسی ایجاد کند. خوشبختی یک احساس درونی است که در افراد مختلف، متفاوت می باشد.

پول علف خرس نیست

علف خرس، گیاهی خودرو و فراوان است که نیاز به نگهداری ندارد. این ضرب المثل فارسی به این اشاره دارد که پول مانند علف خرس، زیاد و بی اهمیت نیست که بیهوده خرج شود. پس، خرج کردن پول هم باید به اندازه و برای چیزهای مهم در زندگی باشد. برای این که، پول و دارایی هم تمام شدنی هستند.

 واژگان فارسی حکایت هجدهم گلستان سعدی

1. ثروت: پول، مال و دارایی
2. بی دریغ: بدون این که انتظاری داشته باشد
3. بذل کردن: بخشیدن
4. درباریان: کسانی که در قصر پادشاه زندگی می کنند، اطرافیان پادشاه
5. نزد: پیش
6. مصلحت: چیزی که به نفع و خیر شخص می باشد
7. بر باد دادن: هدر دادن
8. عامیان: مردم عادی
9. هلاک شدن: مردن

پرسش و پاسخ حکایت هجدهم گلستان سعدی

بعد از شنیدن و خواندن حکایت هجدهم گلستان سعدی با نام گنج بی ارزش به پرسش های این درس در کامنت پاسخ دهید.

1. چرا شاهزاده ثروت پدری خود را بی دریغ می بخشید؟
2. شاهزاده گنج پدری خود را چگونه استفاده می کرد؟
3. چرا درباریان از بخشش شاهزاده ناراحت بودند؟
4. چه چیزی در نظر شاهزاده ارزش بیشتری از مال و ثروت داشت؟
5. نظر شما درباره “پول خوشبختی نمیاره” چیست؟
6. منظور از ضرب المثل فارسی “پول علف خرس نیست” چه می باشد؟

ویدیوی افسانه توشیشان

متن افسانه توشیشان

توشیشان کنار دروازه شهر نشسته بود. ناامید و سرگردان از همه جا. زمانی را به یاد می ­آورد که کنار همین دروازه مادرش را به اجبار از او جدا کردند. تنها یادگار مادرش یک گیره سر بود که پسرک به همراه داشت.

ناگهان توشیشان در مقابل خود پیرمردی را دید. پیرمرد عصای بلندی به همراه داشت. پیرمرد که گویا از حال و روز او خبر داشت، به پسرک گفت: گویا در طلب چیزی هستی. اگر آرزویی داری به من بگو. توشیشان گفت: آرزویم ثروتمند شدن است. با ثروت به هرچه که می­خواهم می­­رسم. پیرمرد گفت: امشب موقع غروب آفتاب، جایی که سایه سرت افتاده را حفر کن.

پسرک در ابتدا باورش نمی­شد که پیرمرد راست بگوید. حتی می­خواست از این کار خودداری کند. ولی حسی به او گفت که شانس خود را امتحان کند. موقع غروب آفتاب او مشغول کندن زمین شد. ناگهان برق و درخشش صندوقچه جواهرات، نزدیک بود چشمانش را کور کند.

با یافتن گنج، توشیشان تبدیل به مرد ثروتمندی شد. در ابتدا دوستانش را که به خاطر دزدی زندانی شده بودند، آزاد کرد. هر روز مهمانی ­های با شکوه برپا می­کرد. او موقعیت خوبی در شهر پیدا کرده بود. حتی به دنبال مادرش هم رفت. ولی مادرش به خاطر به خطر نینداختن جان توشیشان اعتراف می­کرد که او را نمی­ شناسد.

ولخرجی­ های بیش از حد توشیشان باعث شد که او تمام ثروتش را از دست بدهد و تبدیل به همان آدم سابق شود. بعد از چند روز، باز ناامید و تنها در کنار دروازه شهر نشست. دوباره پیرمرد با عصایش ظاهر شد. بار دوم پیرمرد گفت که آیا آرزویی داری؟ این بار پسرک آرزوی قدرت کرد. زره و کلاه خودی به تن کرد که او را قدرتمندترین فرد روی زمین نمود. دلش می­خواست این بار با زور و قدرت به مادرش برسد ولی باز موفق نشد.

حاکم چین که حس کرده بود آن زن، مادر توشیشان است احساس خطر کرده بود و قصد داشت توشیشان را از بین ببرد. ولی زن در مقابل حاکم ایستاد و حاکم کوتاه نیامد. بنابراین مادر توشیشان به راه افتاد تا جان پسرش را نجات دهد. ولی در بین راه سوار بر اسب بر زمین افتاد و نتوانست ادامه راه را برود. غرور و خودبینی باعث شد که توشیشان قدرت را از خود بداند نه از آن زره و کلاه خود. این بار هم مجدد دست خالی به سوی دروازه شهر بازگشت.

برای بار سوم پیرمرد را دید. پسرک که مال و قدرت را از دست داده بود و سختی ­های فراوان را به جان خریده بود دیگر نه ثروت او را آرام می­نمود و نه قدرت. این بار در فکر رسیدن به انسانیت و اراده بود. پیرمرد به او گفت در راه رسیدن به این آرزو، باید سختی ­های فراوانی را به جان بخری.

توشیشان قبول کرد و برای رسیدن به آرزویش در مسیر سختی قرار گرفت. سوار بر عصای پیرمرد شد و به آسمان­ها رفت. شرط رسیدن پسرک به آرزویش این بود که تحت هیچ شرایطی سخن نگوید. با گذر از مراحل و شرایط مختلف روح پسرک پاک می­شد. گذر از صخره­ های بلند، مبارزه با دیو، حمله موجودات اهریمنی آن همه سختی مقدمه ­­ای بود برای پاک شدن او از تعلقات نفسانی.

زمانی که در تنگنا قرار گرفته است و موجودات اهریمنی به دنبال او هستند یک اسب سفید را می­بیند که روی پله ­ها ایستاده است. پسرک سوار بر اسب از روی پله ­ها می­گذرد تا به سوی یک در باز برود و از دست آن موجودات رهایی یابد. در کم کم بسته می­شود و اسب سفید خود را در بین در قرار می­دهد تا توشیشان به سلامت از این مرحله بگذرد.

اسب سفید برای او گویا خاطره ­ای آشنا بود. ناگهان گیره سر مادرش را در کنار یال اسب می­بیند و به یاد مادرش می افتد. چه خاطره شیرینی! او به کمک اسب رفت و اسب را نجات داد و هر دو باهم از این مرحله هم گذشتند. در حالی که توشیشان به پاکی روح دست یافته بود، کنار دروازه شهر از دور مادرش را دید که به سویش می ­آید و این بهترین آغاز برای توشیشان بود.

ویدیوی داستان فیل در تاریکی

متن داستان فیل در تاریکی

حکایت فیل در تاریکی از مثنوی معنوی مولانا، داستانی تمثیلی است که پند های عمیق و درس‌ های آموزنده‌ ای را در خود جای داده است. در این حکایت، مولانا به شرح ماجرای چند فرد می‌ پردازد که در اتاقی تاریک، به یک فیل برمی‌خورند. هر یک از این افراد، فقط قسمتی از بدن فیل را لمس می‌ کنند و بر اساس آن، در مورد شکل و ماهیت کلی فیل به قضاوت می‌ پردازند.

در روزگاران دور، در کشور هندوستان، یک فیل بزرگ را در اتاقی کاملا تاریک قرار دادند و از مردم خواستند تا بدون استفاده از چشمان خود، و تنها با استفاده از حس لامسه، حدس بزنند که آن فیل در اتاق تاریک، چه چیزی است. در این اتاق کاملا تاریک، مردم مانند انسان های نابینا بودند که نمی توانستند با چشمان خود ببینند.

پیل اندر خانهٔ تاریک بود *** عرضه را آورده بودندش هنود

از برای دیدنش مردم بسی *** اندر آن ظلمت همی‌شد هر کسی

دیدنش با چشم چون ممکن نبود *** اندر آن تاریکیش کف می‌بسود

نفر اول به خرطوم فیل دست زد و پیش خود فکر کرد که این باید یک ناودان بزرگ باشد. ناودان لوله بزرگی است که آب برف و باران را از پشت بام به زمین می رساند.

آن یکی را کف به خرطوم اوفتاد *** گفت همچون ناودانست این نهاد

نفر دوم در تاریکی اتاق، گوشهای فیل را لمس کرد و با خود پنداشت که اینها باید یک جفت بادبزن خیلی بزرگ باشند که برای خنک کردن در گرما از آنها استفاده می شود.

آن یکی را دست بر گوشش رسید *** آن برو چون بادبیزن شد پدید

نفر سوم در تاریکی اتاق، پاهای بزرگ فیل را لمس کرد و با اطمینان با دو نفر قبل مخالفت کرد و گفت: «اینها نه ناودان هستند و نه بادبزن، بلکه فقط چند ستون خیلی بزرگ و محکم هستند.»

آن یکی را کف چو بر پایش بسود *** گفت شکل پیل دیدم چون عمود

نفر چهارم هم که پشت فیل را لمس کرده بود، با سه نفر پیش مخالفت کرد و گفت: «این فقط یک تخت خیلی بزرگ است و نه چیز دیگر. من می توانم این را به شما ثابت کنم.»

آن یکی بر پشت او بنهاد دست *** گفت خود این پیل چون تختی بدست

خلاصه، هر کدام از مردم در آن اتاق تاریک، بر اساس درک و فهم خود، نظر مختلفی درباره فیل می دادند و حاضر هم نبودند که نظر دیگری را بپذیرند. در حالی که اگر به جای اختلاف نظر با هم، در آن اتاق تنها چراغ یا شمعی را روشن می کردند، همه چیز بر آنها آشکار می شد و چهره واقعی فیل را می دیدند.

در اصل، تاریکی موجود در آن اتاق باعث شده بود که مردمی که در آن اتاق بودند از درک واقعیت فاصله بگیرند و با هم اختلاف نظر داشته باشند. جالب است که هر کس هم فکر می کرد که نظر و باور او درست است و دیگران در اشتباه هستند.

از نظرگه گفتشان شد مختلف *** آن یکی دالش لقب داد این الف

در کف هر کس اگر شمعی بدی *** اختلاف از گفتشان بیرون شدی

پیام داستان فیل در تاریکی

داستان فیل در تاریکی، درس‌ های مهمی را درباره شناخت، تعصب، گفتگو، تجربه، فروتنی، و جستجوی حقیقت به ما می‌ آموزد. این حکایت، ما را به تفکر در مورد محدودیت‌ های شناخت خود و ضرورت تلاش برای درک عمیق‌ تر از واقعیت دعوت می‌ کند.

داستان فیل در تاریکی می خواهد به ما بیاموزد که درک ما از جهان هستی محدود است و ما باید این نکته را بپذیریم. در غیر این صورت، سطحی نگری و درک محدود و ناقص ما، گمراه کننده و خطرناک خواهد بود. به جای پافشاری بر درک ناقص خود، بهتر است به روشنایی و نور دست یابیم و با یکدیگر گفتگو و مشورت کنیم تا درک بهتری از پیرامون خود داشته باشیم.

اهمیت گفتگو و تبادل نظر

در این داستان، مردمی که در اتاق تاریک بودند، به جای تبادل نظر و گفتگوی منطقی، بر سر نظرات خود تعصب و پافشاری ورزیدند. این امر، مانع از درک صحیح واقعیت و یافتن حقیقت می‌ شود. برای درک بهتر و کامل تر از واقعیت، لازم است با دیگران گفتگو و تبادل نظر کنیم. با به اشتراک گذاشتن تجربیات و دیدگاه‌ های مختلف، می‌ توانیم به درکی بهتر از حقیقت دست یابیم.

واژگان جدید داستان فیل در تاریکی

1. حکایت: داستانی قدیمی با پیامی آموزنده
2. قضاوت: داوری
3. ظلمت: تاریکی
4. خرطوم فیل: بینی یا دماغ فیل که بسیار دراز است
5. با خود پنداشت: با خود فکر کرد
6. واقعیت: حقیقت، آنچه که به شکل طبیعی و واقعی در پیرامون ما وجود دارد
7. تعصب: پیش داوری، لجاجت در داوری و قضاوت
8. مشورت: همفکری

پرسش های داستان فیل در تاریکی

به پرسش های زیر در بخش کامنت گذاری پاسخ دهید.

1. این حکایت چه پیامی برای شما دارد؟
2. چگونه می‌ توان از این حکایت در زندگی خود استفاده کرد؟
3. مردم در آن اتاق تاریک چگونه می توانستند درک بهتری از حقیقت داشته باشند؟
4. هدف مولانا از بیان این حکایت چه بود؟

ویدیوی این درس درباره سمنو چیست؟

سمنو چیست؟

سمنو که با حرف سین شروع می شود، یکی از سین های مهم و ثابت در سفره هفت سین در جشن باستانی نوروز است. سمنو یا سمنک یک خوراکی شیرین و چسبناک است که از آرد و جوانه گندم ساخته می شود. رنگ سمنوی آماده، تقریبا مانند حلوا، قهوه ای است. خواستگاه سمنو به زمان ساسانیان برمی گردد و سمنو نماد برکت زمین و نو شدن طبیعت به ویژه در بین کشاورزان بوده است.

همانطوری که در تصویر بالا می بینید، سمنو با یک فلش قرمز رنگ نشان داده شده است. این تصویر توسط نویسنده این مقاله گرفته شده است و مربوط به سفره هفت سین جشن نوروز سال 1403 خورشیدی در خانه ما می باشد که بسیار ساده و زیبا است.

جشن سمنو پزان

سمنو بیشتر در کشورهای ایران، افغانستان و تاجیکستان پخته می شود و برای پختن آن، جشن و مراسم خاصی وجود دارد. همانطوری که می بینید، همه این کشورها فارسی زبان هستند و این خود نشان می دهد که سمنو در زبان فارسی و فرهنگ ایرانی جایگاه ویژه ای دارد. در هنگام پختن سمنو، سرود های ویژه ای خوانده می شود. برای مثال، سرود زیر در افغانستان و تاجیکستان در جشن سمنو پزان خوانده می شود:

سُمَنَک در جوش و ما کفچه زنیم، دیگران در خواب و ما دفچه زنیم

اعضای خانواده و خویشاوندان در طول مدت پختن و آماده شدن سمنو، دور هم جمع می شوند و از این گردهمایی یا دورهمی در جشن سمنو پزان لذت می برند. ایرانیان نیز در جشن سمنو پزان سروده زیر را با هم می خوانند:

آی سمنو، وای سمنو، مال پای هفت سین، سمنو

برای درست کردن سمنو، گندم را به مدت دو تا سه روز در آب خیس می کنند تا جوانه بزند. سپس، جوانه گندم را در پارچه خیس گذاشته و آن را در جای تاریک و گرم می گذارند تا ریشه بزند. سپس گندم جوانه زده را چرخ یا آسیاب می کنند و شیره آن را می گیرند. آرد گندم را در آب حل می کنند و به شیره گندم می افزایند.

ترکیب شیره گندم، آرد گندم و آب را در داخل قابلمه یا دیگ ریخته و برای مدت طولانی و با گرمای ملایم هم می زنند. در این زمان، به سمنو کمی نمک و روغن نیز اضافه می شود. در پایان، بادام یا فندق نیز به سمنو اضافه می شود و دیگ سمنو را خاموش می کنند تا کمی سرد و سفت شود.

امروزه، مانند ماهی قرمز سفره هفت سین، معمولا سمنو نیز به شکل آماده از بازار تهیه می شود چون پختن و درست کردن سمنو کمی زمانگیر است و باید به شکل گروهی انجام شود. البته باید گفت که ماهی قرمز در سفره هفت سین از بخش های اصلی این سفره نمی باشد و پیشینه طولانی ندارد.

چرا مزه سمنو شیرین است؟

جالب است بدانید که مزه شیرین سمنو از شکر یا مواد شیرین کننده دیگر نیست. در واقع، این شیرینی به طور طبیعی در فرآیند پختن و درست شدن سمنو ایجاد می شود و به خاطر وجود جوانه گندم در سمنو است. وقتی گندم جوانه می زند، نشاسته موجود در گندم به قندی به نام مالتوز تبدیل می شود که در سمنو مزه شیرین به وجود می آورد.

نماد سمنو در سفره هفت سین

سمنو در سفره هفت سین و فرهنگ ایرانی نماد برکت، روزی، تندرستی و شادکامی است. رنگ قهوه‌ ای مایل به طلایی سمنو و شباهت آن به رنگ طلا و خورشید، سمنو را در فرهنگ ایرانی، نماد برکت، ثروت و روشنایی ساخته است. گندم موجود در سمنو در فرهنگ ایرانی نماد روزی و برکت است. 

همچنین، مزه شیرین و دلچسب سمنو نماد کامیابی و خوشبختی است. البته، پختن سمنو، کاری دشوار، گروهی و طولانی است و به همین دلیل، سمنو به عنوان نماد صبر و حوصله نیز در نظر گرفته می شود. 

فواید سمنو

سمنو دارای مقدار زیادی کلسیم، پتاسیم، آهن، فسفر و گونه های مختلف ویتامین ب می باشد و به این دلیل، برای کودکان، مادران شیرده و افراد سالمند مفید می باشد. بنابر این، خوردن سمنو برای جلوگیری از پوکی استخوان و بیماری کم خونی بسیار مفید است. اگر در درست کردن و پختن سمنو، از بادام، فندق و دیگر مغزها استفاده شود، این خوراک خوشمزه می تواند خواص این مغزها را نیز دربر بگیرد.

بخش های اصلی سفره هفت سین

سمنو تنها یکی از هفت سین اصلی در سفره هفت سین می باشد. در زیر، به معرفی دیگر بخش های سفره هفت سین به همراه نماد مربوط به آن می پردازیم:

1. سبزه: نماد تولد دوباره، رویش و شادابی
2. سیر: نماد تندرستی و دوری از بیماری
3. سیب: نماد تندرستی و زیبایی
4. سنجد: نماد عشق، دوستی و دانایی
5. سرکه: نماد صبر و بردباری
6. سماق: نماد صبر و پایداری
7. سمنو: نماد روزی، برکت و تندرستی

ساده نویسی: هاجر عزیز زنجانی

ویدیوی داستان زندانی و هیزم فروش

متن داستان زندانی و هیزم فروش

در روزگاران قدیم، مرد فقیری بود که به دلیل بدهکاری زیاد به زندان افتاد. این مرد فقیر، بسیار پرخور بود. برای همین، غذای دیگر زندانیان را  با دوز و کلک دزدیده و می خورد.

بیشتر زندانیان، غذا و خوردنی های خود را از دست مرد فقیر پنهان می کردند. روزی، زندانیان به سراغ زندانبان رفته و از مرد فقیر شکایت کردند. آنها به زندانبان گفتند: «این مرد فقیر، سیری ناپذیر است. غذای همه را می خورد و باز هم گرسنه است. از قاضی بخواهید یا او را از زندان بیرون کند، یا غذای اضافی او را فراهم نماید.»

هر که را پرسید قاضی حال او     ***     گفت مولا دست ازین مفلس بشو

زندانبان به ناچار شکایت زندانیان را به گوش قاضی رساند. قاضی دستور داد که مرد فقیر را پیش او آوردند. قاضی مژده ی آزادی را به مرد فقیر داد. مرد فقیر با ناراحتی به قاضی گفت: «ای قاضی من که بیرون از زندان کسی را ندارم. چون غذایی برای خوردن نداشتم، سر مردم کلاه گذاشتم تا شکم خود را سیر کنم. به ناچار بعد از مدتی دوباره مجبور هستید من را به زندان برگردانید.»

گفت قاضی که ش بگردانید فاش          ***     گرد شهر این مفلس است و بس قلاش

کو به کو او را منادی ها زنید           ***         طبل افلاسش عیان هر جا زنید

هیچ کس نسیه بنفروشد بدو           ***         قرض ندهد هیچ کس او را تسو

هر که دعوی آردش اینجا به فن       ***          بیش زندانش نخواهم کرد من

قاضی دستور داد که مرد فقیر را دور شهر بگردانند و فقرش را به همه اعلام کنند. هیچ کس به این مرد نسیه ندهد. این مرد هیچ پولی ندارد. هیچ کس نمی تواند از این مرد فقیر به ما شکایت کند. بنابر این، مرد فقیر را بر شتر یک مرد هیزم فروش سوار کردند. دستور قاضی را به هیزم فروش گفتند تا در شهر جار زده و به همه بگوید.

پیش هر حمام و هر بازارگه            ***       کرده مردم جمله در شکلش نگه

مفلس است این و ندارد هیچ چیز     ***       قرض ندهد کس او را یک پشیز

مرد هیزم فروش، مرد فقیر را در همه ی کوچه و محله ها گرداند. مرد هیزم فروش در جلوی بازار، حمام و مسجد ایستاد و فریاد زد: «خوب به این مرد نگاه کنید و او را بشناسید. ای مردم، بدانید و آگاه باشید که این مرد فقیر است. قاضی دستور داده هیچ کس به او وام و نسیه ندهد. این مرد کس و کاری ندارد و بسیار پرخور است. هیچ کس نمی تواند از این مرد شکایت کند.»

چون شبانه از شتر آمد به زیر      ***     کُرد گفتش منزلم دورست و دیر

برنشستی اشترم را از پگاه       ***    جو رها کردم کم از اخراج کاه

گفت تا اکنون چه می کردیم پس؟!     ***       هوش تو کو؟ نیست اندر خانه کس؟

تا کلوخ و سنگ بشنید این بیان         ***        مفلس ست و مفلس ست این قلتبان

در پایان، شب فرا رسید. مرد هیزم فروش، مرد فقیر را از شتر پایین آورد. هیزم فروش از مرد فقیر خواست که مزد او و کرایه ی شتر را بدهد.

مرد فقیر خندید و پاسخ داد: «تو خودت از صبح تا به حال فریاد زدی که ای مردم بدانید این مرد فقیر است. او نمی تواند برای هیچ کاری پول بدهد. چطور خودت نفهمیدی چه چیزی به مردم گفتی! حتی سنگ و چوب خانه ها هم فهمیدند که من فقیر و بی چیزم.»

واژگان فارسی داستان زندانی و هیزم فروش

1. بدهکار: کسی که به دیگران بدهی و قرض دارد
2. مفلس: فقیر
3. دوز و کلک: حقه بازی، حیله، فریب دادن دیگران
4. زندانبان: کسی که از زندانیان مراقبت می کند
5. سیری ناپذیر: پر اشتها، سیر نشدنی
6. مژده: خبر خوش
7. سر مردم کلاه گذاشتن: فریب دادن، کلک زدن
8. نسیه خریدن: خرید کالا و بعد از مدتی پولش را پرداخت کردن

پرسش و پاسخ

بعد از شنیدن و خواندن داستان زندانی و هیزم فروش، به پرسش های این درس در کامنت پاسخ دهید.

1. چرا مرد فقیر می خواست در زندان بماند؟
2. چرا مرد فقیر به کار هیزم فروش خندید؟
3. چرا قاضی دستور داد که مرد فقیر را در شهر بگردانند؟
4. چرا زندانیان از مرد فقیر شکایت کردند؟

نسخه انگلیسی زندگی زرافه ها

برای خواندن نسخه انگلیسی این درس، بر روی لینک زیر کلیک کنید:

English Documentary on Giraffes with Transcript & Flashcards

English Documentary on Giraffes with Transcript & Flashcards

ویدیوی درس فارسی درباره زندگی زرافه ها

آشنایی با زندگی زرافه ها

تصور کنید آنقدر قد بلند هستید که می توانید پشت بام ها را ببینید. زرافه ها به همین اندازه بلند هستند. آنها قد بلندترین حیوانات جهان هستند. چیزی که زرافه را تا این اندازه بلند می کند گردن دراز آن است. یک زرافه نر بزرگ تقریباً 20 فوت (6 متر) ارتفاع دارد. ارتفاع آن تقریباً به اندازه یک ساختمان دو طبقه است.

زرافه ها در قاره آفریقا در دشت هایی به نام ساوانا زندگی می کنند. آنها در جاهایی زندگی می کنند که درخت های زیاد با برگهای فراوان دارد زیرا غذای اصلی زرافه ها برگ درختان است.

شکل ظاهری زرافه ها

زرافه ها بدنی کوتاه و پاهای بلند و لاغر دارند. پاهای جلویی آنها کمی بلندتر از پاهای پشتی آنها است. نرها معمولا بلندتر از ماده ها هستند. زرافه ها می توانند با سرعت 35 مایل در ساعت (56 کیلومتر در ساعت) بدوند. این سرعت به اندازه همان سرعتی است که ماشین ها اغلب در خیابان های فرعی حرکت می کنند.

خز کوتاه و ضخیم بدن زرافه ها را می پوشاند. خز آنها دارای لکه های قهوه ای است. برخی از این لکه های قهوه ای مانند سنگ های پله ای به نظر می رسند. خط هایی با رنگ زرد روشن لکه های قهوه ای را جدا می کنند. رنگ و طرح خز آنها به زرافه ها کمک می کند تا با درختان و برگ ها ترکیب شوند. این ترکیب رنگ به زرافه ها کمک می کند تا در طبیعت از دید شیر ها پنهان شوند.

زرافه ها بر روی پشت گردن خود یال دارند. یال خطی از خز بلند در امتداد گردن زرافه ها است. آنها دمی با یک دسته خز بلند در انتهای بدن دارند. زرافه ها از دم خود برای ضربه زدن به مگس ها و سایر حشرات که روی آنها فرود می آیند استفاده می کنند. زرافه ها دو شاخ کوتاه و ضخیم دارند که روی سرشان با پوست پوشانده شده است. شاخ زرافه نر از شاخ زرافه ماده بزرگتر است.

زرافه ها چگونه غذا می خورند؟

زرافه‌ ها گردن خود را بالا می‌ گیرند و برگ‌ های درختان را می جوند. گردن و قد بلند زرافه ها به آنها کمک می کند تا برگ هایی را بخورند که برای حیوانات دیگر بسیار بلند است. زرافه زبان دراز خود را به دور برگ‌ های شاخه دار می‌ پیچد و سپس شاخه ها را به داخل دهان خود می کشد.

زرافه ها حتی می توانند برگ های درختانی که خار یا تیغ دارند را نیز بخورند. زبان و لب های آنها پوشش سختی دارد. این پوشش به زرافه اجازه می دهد تا خارهای تیز که روی برخی درختان رشد می کنند را بجوند و بخورند. زرافه ها دندان های خاصی با شیارهای عمیق دارند. آنها از دندان های خود برای جدا کردن برگ ها از شاخه ها استفاده می کنند.

زرافه های نر و ماده برگ های قسمت های مختلف درختان را می خورند. نرها با گردن دراز خود برگ های نوک درختان را می خورند. زرافه های ماده که کوتاه تر هستند، برگ های شاخه های پایین تر درختان را می خورند.

خانواده زرافه ها

زرافه ها در گروه هایی به نام گله با هم زندگی می کنند. معمولاً در یک گله حدود ده زرافه وجود دارد. گله ها رهبر ندارند. یک زرافه می تواند یک گله را ترک کند و به گله دیگر بپیوندد. گاهی نرهای جوان دور هم جمع می شوند تا گله تازه ای را درست کنند. گاهی اوقات زرافه های ماده با گوساله (بچه زرافه ها) برای جستجوی غذا دور هم جمع می شوند.

زرافه ها معمولا در آرامش زندگی می کنند ولی گاهی نرها با یکدیگر می جنگند. آنها ابتدا گردن خود را به دور یکدیگر می پیچند. سپس شاخ هایشان را به هم می کوبند. آنها معمولاً به یکدیگر آسیب نمی رسانند. بازنده فقط از محل جنگ دور می شود.

گوساله ها نسبت به زرافه های بالغ دشمنان بیشتری دارند. شیرها، پلنگ ها و کفتارها گوساله های زیادی را شکار می کنند و می خورند. زرافه هایی که به بلوغ می رسند حدود 25 سال عمر می کنند.

آیا زرافه ها در خطر هستند؟

تا حدود 100 سال پیش، گله های بزرگی از زرافه ها در آفریقا وجود داشت. شکارچیان بسیاری از حیوانات را کشتند. مردم زیستگاه زرافه ها یعنی جایی که زرافه ها در آنجا زندگی می کنند را ویران کردند. امروزه زرافه های کمتری زنده هستند، اما خوشبختانه در خطر انقراض یا نابودی نیستند. امروزه از زرافه ها محافظت می شود. زرافه های زیادی در پارک های ملی زندگی می کنند. گله های بزرگ زرافه با بیش از 100 عضو هنوز در پارک ملی سرنگتی تانزانیا یافت می شود.

پرسش و پاسخ

به پرسش های زیر در بخش کامنت گذاری پاسخ دهید.

1. به نظر شما، جالب ترین چیز درباره زندگی زرافه ها چیست؟
2. اگر نکته جدیدی درباره زندگی زرافه ها می دانید که در این درس نوشته نشده است، آن نکته جدید را در بخش کامنت گذاری بنویسید.
3. رنگ خاص زرافه ها با لکه های قهوه ای و پس زمینه زرد چه کمکی به زرافه ها می کند؟
4. چرا گوساله ها یا بچه زرافه ها بیشتر از زرافه های بزرگسال شکار می شوند؟

مترجم: دکتر محمد حسین حریری اصل

نسخه انگلیسی داستان پیرزن و پزشک

برای خواندن نسخه انگلیسی داستان پیرزن و پزشک، بر روی لینک زیر کلیک کنید:

The Old Woman and the Doctor from Aesop with New Words

The Old Woman and the Doctor from Aesop with New Words

ویدیوی داستان پیرزن و پزشک

متن داستان پیرزن و پزشک

سالها پیش، پیرزنی به خاطر بیماری و سن بالا، تا اندازه زیادی، بینایی چشم هایش را از دست داد. پیرزن دیگر نمی توانست به خوبی چیزهای اطرافش را ببیند. پیرزن که خیلی از کم بینایی خود ناراحت شده بود، نزد پزشک رفت و از او کمک خواست.

پزشک پس از معاینه چشم های پیرزن، به او گفت که چشم هایش به سختی آسیب دیده اند و به یک معالجه پیچیده نیاز دارند که هزینه زیادی برای پیرزن دارد. پیرزن که انسانی باتجربه و فهمیده بود، در حضور یک شاهد، با پزشک قراردادی نوشت.

بر اساس قرارداد، اگر پزشک چشم های پیرزن را درمان می کرد، پیرزن می بایست خانه باشکوه خود را به جای هزینه درمان، به پزشک می داد. خانه ای که ارزش آن خیلی زیاد بود. ولی اگر پزشک نمی توانست بینایی چشم های پیرزن را برگرداند، هیچ هزینه ای به پزشک داده نمی شد.

پزشک بر اساس نسخه ای که نوشته بود، ده بار به خانه پیرزن آمد در حالی که چشمان پیرزن بسته بود. در طول این مدت، پزشک هر بار از این فرصت استفاده می کرد و وسیله ای را با خود از خانه پیرزن می برد و می دزدید.

سرانجام، در بار دهم، وقتی پزشک چشمان پیرزن را باز کرد، خوشبختانه چشمان او کاملا خوب شده بودند. ولی تقریبا خانه پیرزن خالی از هر گونه وسیله ای بود. چون پزشک تقریبا همه وسایل را دزدیده بود. پیرزن پس از دیدن خانه خالی خود، حاضر نشد خانه خود را به جای هزینه درمان به پزشک بدهد و پزشک را به سرقت اموال خانه خود محکوم کرد.

پزشک هم با قراردادی که امضای پیرزن بر روی آن بود، به دادگاه نزد قاضی رفت تا خانه پیرزن را به عنوان هزینه درمان مطالبه کند. در روز دادگاه، پیرزن در برابر قاضی گفت:

«شاکی این دادگاه که پزشک من هست، درباره قرارداد ما کاملا درست می گوید. بر اساس قرارداد، من باید خانه خود را به پزشک بدهم اگر او چشمان من را درمان کند. اما اگر پزشک نتواند بیماری چشمان من را مداوا کند، هیچ هزینه ای نباید به پزشک داده شود.»

پیرزن در دفاع از خود ادامه داد: «حالا پزشک ادعا می کند که چشمان من را درمان کرده است. اما من می توانم به شما ثابت کنم که چشمان من حتی از قبل از درمان هم بدتر شده اند.»

قاضی دادگاه از پیرزن پرسید: «چطور می توانید ادعای خود را ثابت کنید؟»

پیرزن در پاسخ گفت: «پیش از درمان چشمانم، من می توانستم حد اقل همه وسایل، اسباب و اثاثیه موجود در خانه خود را به راحتی ببینم. ولی پس از درمان چشمانم توسط این پزشک، چشمان من دیگر نمی توانند حتی یک بشقاب ساده را هم در خانه ام ببینند. پس چشمان من درمان نشده اند و من بر اساس قرارداد، نباید به پزشک خود هزینه ای بپردازم.»

پیرزن ادامه داد: «اگر حرف من را باور نمی کنید، می توانید خودتان به خانه من تشریف بیاورید تا من این نکته را به شما ثابت کنم.»

واژگان جدید داستان پیرزن و پزشک

1. معاینه: بررسی، بازبینی
2. معالجه: درمان، مداوا
3. شاهد: کسی که چیزی را می بیند و می گوید که آن چیز یا کار چگونه اتفاق افتاده است
4. قرارداد: نوشته ایی رسمی که بر اساس آن کاری باید انجام شود
5. هزینه: پول
6. باشکوه: زیبا و با ارزش
7. نسخه: نوشته ایی که پزشک برای درمان بیمار به او می دهد
8. سرقت: دزدی
9. اموال: مال و دارایی
10. محکوم کردن: گناهکار دانستن
11. مطالبه کردن: درخواست کردن
12. شاکی: شکایت کننده
13. مداوا: درمان، معالجه
14. اسباب و اثاثیه: وسایل خانه
15. ثابت کردن: نشان دادن

پرسش و پاسخ

 به پرسش های زیر در بخش کامنت گذاری پاسخ دهید.

1. شما از این داستان فارسی چه درسی می گیرید؟
2. چرا پیرزن حاضر نشد هزینه درمان چشمان خود را به پزشک بدهد؟
3. چرا پزشک در این داستان وسایل خانه پیرزن را می دزدید؟
4. به نظر شما، در این دادگاه، قاضی چه کسی را محکوم یا گناهکار می شناسد، پزشک یا پیرزن؟

ساده نویسی: هاجر عزیز زنجانی

ویدیوی حکایت خر برفت

حکایت خر برفت و خر برفت

در روزگاران قدیم، درویش فقیری با خرش راهی سفر شد. درویش و خرش برای رسیدن به شهر چند روزی در راه بودند. بنابراین، هر دو بسیار خسته و گرسنه به شهر رسیدند. درویش از مردم شهر درباره محلی برای استراحت و غذا خوردن پرس و جو کرد. مردم آن شهر محل خانقاهی را به درویش نشان دادند.

خانقاه جایی بود که درویش های شهر در آنجا با همدیگر زندگی می کردند. بنابراین، درویش فقیر از یافتن جا و غذا برای خود و خرش بسیار خرسند شد. درویش با لب های خشک و رنگ و روی پریده وارد خانقاه شد. او خرش را به سرایدار خانقاه سپرد. درویش که از مال دنیا فقط همین یک خر را داشت، حسابی به سرایدار سفارش خرش را کرد. او از سرایدار خواست که مراقب خرش باشد و به آن زبان بسته، غذا و آب بدهد.

صوفیی در خانقاه از ره رسید     ***     مرکب خود برد و در آخُر کشید

یکی از درویش های خانقاه از دور، حال و روز درویش فقیر را دید. درویش خانقاه با مهربانی برای استقبال به جلو آمد. در حالیکه، در سرش نقشه ای برای تهیه ی غذای خود و دوستانش کشیده بود.

درویش خانقاه با خوش رویی به دوریش فقیر گفت: «به خانه ی خود خوش آمدی. مهمان حبیب خداست. بفرمایید داخل و استراحت کنید تا غذا آماده شود.»

وان مسافر نیز از راه دراز     ***     خسته بود و دید آن اقبال و ناز

صوفیانش یک به یک بنواختند     ***     نرد خدمتهای خوش می‌باختند

درویش فقیر در میان سایر درویش ها گرم صحبت و احوالپرسی شد. درویش خانقاه از فرصت استفاده نمود و به سراغ خر رفت. درویش خانقاه خر را به بازار برده و فروخت. او با پول فروش خر، مقدار زیادی نان، غذا و میوه خرید. درویش خانقاه با دست پر به خانقاه برگشت.

از سر تقصیر آن صوفی رمه      ***     خرفروشی در گرفتند آن همه

هم در آن دم آن خرک بفروختند     ***     لوت آوردند و شمع افروختند

همه درویش های خانقاه، دور درویش فقیر جمع شده بودند. آنها سفره را پهن کردند. بعد از مدت ها، همگی یک شکم سیر غذا خورده و دلی از عزا درآوردند. بنابراین، همه ی درویش های خانقاه بعد از صرف غذا، دور آتش شادی کرده و آواز خواندند که: «خر برفت و خر برفت و خر برفت.»

درویش فقیر فکر کرد که این مراسم هر شب درویش ها در خانقاه است. برای همین، در پایکوبی شرکت کرده و با آنها هم صدا شد: «خر برفت و خر برفت و خر برفت.»

چون سماع آمد ز اول تا کران     ***     مطرب آغازید یک ضرب گران

خر برفت و خر برفت آغاز کرد     ***     زین حرارت جمله را انباز کرد

زین حرارت پای‌کوبان تا سحر     ***     کف‌زنان خر رفت و خر رفت ای پسر

از ره تقلید آن صوفی همین     ***      خر برفت آغاز کرد اندر حنین

شب به پایان رسید. درویش فقیر صبح زود برای ادامه سفر از جا برخاست. اما، خانقاه خالی بود و همه ی درویش ها زودتر از او رفته بودند. درویش فقیر بار و بندیل سفر را بسته و به سراغ خرش رفت. درویش بیچاره خرش را در آخور پیدا نکرد. بنابراین، با عجله به سراغ سرایدار رفت.

خانقه خالی شد و صوفی بماند     ***     گرد از رخت آن مسافر می‌فشاند

رخت از حجره برون آورد او     ***     تا به خر بر بندد آن همراه‌جو

تا رسد در همرهان او می‌شتافت     ***     رفت در آخُر خر خود را نیافت

سرایدار با تعجب به او گفت: «خر!!! خر برفت و خر برفت و خر برفت!» دوریش فقیر با ناراحتی یقه ی سرایدار را گرفته و پاسخ داد: «چه می گویی؟؟ خر برفت و خر برفت چیست؟ من خرم را به تو سپرده بودم.»

خادم آمد گفت صوفی خر کجاست     ***    گفت خادم ریش بین، جنگی بخاست

گفت من خر را به تو بسپرده‌ام     ***    من تو را بر خر موکل کرده‌ام

سرایدار خودش را عقب کشید و گفت: «تو خود با سایر دوریش ها این آواز سر دادی که خر برفت و خر برفت. آنها خر تو را فروخته و غذا خریده بودند. من چندین بار به سراغت آمدم تا به تو خبر بدهم. اما، تو را دیدم که با آنها همراهی میکنی. بنابراین، من هم خیال کردم که آنها با رضایت تو خرت را فروختند. آنگاه که غذای لذیذ را نوش جان می کردی و آواز خوش سر می دادی باید فکرش را می کردی، نه الان!»

چون نیایی و نگویی ای غریب     ***     پیش آمد این چنین ظلمی مهیب

گفت والله آمدم من بارها     ***     تا ترا واقف کنم زین کارها

تو همی‌گفتی که خر رفت ای پسر     ***    از همه گویندگان با ذوق‌تر

باز می‌گشتم که او خود واقفست      ***      زین قضا راضیست مردی عارفست

درویش فقیر در گوشه ای از خانقاه زانوی غم بغل کرد. درویش با حال گریان زیر لب گفت: «وای بر من که تقلید کورکورانه، همه ی زندگیم را بر باد داد.»

گفت آن را جمله می‌گفتند خوش     ***     مر مرا هم ذوق آمد گفتنش

مر مرا تقلیدشان بر باد داد       ***      که دو صد لعنت بر آن تقلید باد

ضرب المثل حکایت خر برفت و خر برفت

خر برفت و خر برفت و خر برفت

این داستان از مثنوی معنوی مولانا، ضرب المثل «خر برفت و خر برفت» را در میان مردم رایج نمود. این ضرب المثل برای کسانی بکار می رود که بدون اطلاع و آگاهی با دیگران همراه و هم صدا می شوند.

واژگان فارسی حکایت خر برفت و خر برفت

1. خانقاه: جایی که درویش ها دور هم جمع می شدند.
2. خرسند: خوشحال
3. حسابی: خیلی زیاد
4. استقبال: خوش آمدگویی
5. زبان بسته: بیچاره، بینوا
6. لذیذ: خوشمزه
7. زانوی غم بغل کردن: بسیار افسرده و ناراحت بودن
8. تقلید: پیروی کردن، مثل بقیه کاری را انجام دادن
9. کورکورانه: بدون فکر کردن
10. بر باد دادن: از دست دادن

پرسش و پاسخ

بعد از شنیدن و خواندن داستان خر برفت و خر برفت، به پرسش های این درس در کامنت پاسخ دهید.

1. ضرب المثل این داستان برای چه مواردی استفاده می شود؟
2. اشتباه درویش فقیر در این داستان چه بود؟
3. با کدام ضرب المثل های دیگر در این داستان آشنا شدید؟
4. چرا سرایدار درویش فقیر را برای فروخته شدن خرش خبر نکرده بود؟